aktualizacja: 2007-04-11
Osiedla Rzeszowskiej Spółdzielni
Mieszkaniowej w Rzeszowie - cz. I>> strona główna >> inwestycje >> o mieście >> komunikacja >> komunikacja miejska >> galeria >> osiedla >> turystyka >> historia miasta >> media >> linki >> o autorze >>
>> inwestycje planowane >> inwestycje w trakcie realizacji >> inwestycje zakończone >> inwestycje niezrealizowane >> inwestycje XX wieku >> inwestycje 2007 roku >>
Materiał z 1977 roku
Lata pięćdziesiąte były dla Rzeszowa okresem dynamicznej industrializacji i urbanizacji. W związku z tym zrodził się niezwykle trudny i skomplikowany problem mieszkaniowy, który mógł zostać skutecznie rozwiązany, jeśli władze administracyjne miasta i działalność ze środków publicznych uzyskają wsparcie w szerszej bazie społecznej i materialnej. Fizyczne uczestnictwo w finansowaniu nowego budownictwa i uzasadnione odpłatności usług mieszkaniowych stworzyć miały ekonomiczne podstawy do kształtowania się samorządu społecznego i wpłynąć z kolei na stosunek mieszkańców domów i osiedli do wspólnego mienia. Poczynaniom niewielkiej grupy osób, zmierzającym do założenia spółdzielni mieszkaniowej towarzyszyło poparcie władz partyjnych i administracyjnych, łączące się z zainteresowaniem społeczeństwa programem budownictwa spółdzielczego i ideami pracy społeczno samorządowej.
Inicjatywę podjęto w 1957 roku. Po uzyskaniu akceptacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rzeszowie przystąpiono do konkretnych czynności organizacyjnych, 19 grudnia 1957 roku odbyło się zebranie założycielskie członków spółdzielni. Wzięły w nim udział 34 osoby. Spółdzielnia przyjęta nazwę „Rzeszowska Spółdzielnia Mieszkaniowa". Zebrani uchwalili statut i dokonali wyboru Rady Nadzorczej, która powołała pierwszy Zarząd Spółdzielni. Osoby biorące udział w zebraniu założycielskim po podpisaniu statutu stały się członkami - założycielami RSM, 29 stycznia następnego roku Związek Spółdzielni Mieszkaniowych wydał oświadczenie o celowości założenia RSM, wkrótce też zarejestrowano w Sądzie Powiatowym w Rzeszowie pierwszy jej statut.
Tereny pod lokalizację budynków mieszkalnych przy ul. Bocznej Langiewicza (Anieli Krzywoń) otrzymała RSM w 1958 r. W tym samym roku nabyto od Prezydium MRN w Rzeszowie dwa budynki przy ul. Gałęzowskiego nr 6 i Obr. Stalingradu 13a, oddając je do użytku spółdzielców 31 marca 1959 r. Do nowych mieszkań wprowadziło się 35 członków wraz z rodzinami. Następne lata przynoszą systematyczny wzrost oddawanych do dyspozycji spółdzielców budynków i mieszkań.
Założenia nowej polityki mieszkaniowej zawarte w uchwałach Rady Ministrów z lat 1957—58 stworzyły podstawy prawne działania grupy działaczy społecznych — organizatorów RSM. 1 października 1959 r. 64 następne rodziny otrzymują mieszkania w budynku przy ul. A. Krzywoń.
W okresie pierwszych dwóch lat działalności uwaga władz Spółdzielni — Zarządu i Rady skierowana była początkowo na problemy natury organizacyjnej a następnie inwestycyjnej. Miarą rozwoju RSM był fakt, że zrezygnowano z zakupu budynków na korzyść rozwijania własnej działalności inwestycyjnej, która staje się odtąd podstawowa forma zabezpieczania członkom mieszkań i usług. Wówczas to poczęło się koncepcja osiedla mieszkaniowego. Plany te stanowiły jednak tylko bazę materialna, społecznego kształtu osiedla. O jego wewnętrznej treści życia społecznego w zasadzie decydować miał członek Spółdzielni. Na początku 1960 r. władze Spółdzielni podjęty decyzje o budowie Osiedla ,.Rzeźnicza" (Lenina — Orzeszkowej) oraz zespołu budynków przy ul. Marszałkowskiej. Zasoby mieszkaniowe rocznie z oddanymi w 1960 r. 4 budynkami mieszkalnymi i dwoma oddanymi w 1961 r. wynosiły 350 mieszkań o powierzchni użytkowej 17578 m kw. Z perspektywy czasu wydaje się, że pierwsze trzy lata istnienia RSM były decydujące w jej rozwoju. W okresie tym ważyły się losy Spółdzielni, która zdobywała sobie zaufanie społeczeństwo i władz. Grupa działaczy RSM niewiele zdziałałaby, gdyby nie realna, praktyczna pomoc Instancji partyjnej oraz Prezydium WRN i MRN w Rzeszowie. Bez przesady można stwierdzić, że dorobek RSM jest wspólnym dziełem miasta i aktywu Spółdzielni.
W latach 1960—63 Spółdzielnia oddała do użytku swym członkom ogółem 1566 izb, z czego najwięcej w 1960 r. — 510. w 1961 — 554 izby. 30 czerwca 1965 r. oddano do użytku pierwsze trzy budynki w osiedlu ,.1000-lecio". Mieszkania otrzymało 120 członków Spółdzielni. Druga polowa lat sześćdziesiątych — to okres dynamicznego rozwoju budownictwa w zwartej zabudowie, stanowiącego zaczątki przyszłych osiedli. W pierwszym wzorcowym rzeszowskim osiedlu (dzisiaj ,,1000-lecia") stworzono zespół norm postępowania, które przyjęte przez ogół mieszkańców zrodziły troskę o czystość i estetykę domów i otoczenia, ukształtowały nowy stosunek do wspólnej własności, stworzyły podstawę do kształtowania się nowego typu stosunków międzyludzkich w osiedlu, opartych na współpracy dla dobra ogółu.
Przełom w historii RSM stanowił rok 1965, w którym wprowadzona zostały nowe formy budownictwa mieszkaniowego oraz nowe zasady programowania, planowania i finansowania tego budownictwa. Od tego też roku nastąpi niezwykle szybki napływ członków, który spowodował potrzebę rewizji dotychczasowego programu inwestycyjnego. Opierając się na założeniach Narodowego Planu Gospodarczego na lata 1966—1970 RSM uwzględniła sprawę bliższego powiązania z zakładami pracy m, in. WSK i Zelmerem oraz przedsiębiorstwami budowlanymi. Rozwiązywanie problemów mieszkaniowych uczyniło Spółdzielnię reprezentantem interesów socjalnych zakładów pracy w Rzeszowie, Istotna, cecha, polityki mieszkaniowej RSM było udzielanie w ramach współpracy pomocy w otrzymywaniu mieszkań pracownikom budownictwa, szkolnictwa, rad narodowych, organizacji politycznych, naukowcom i dziennikarzom. Bez przesady stwierdzić można, że dziennikarze torowali drogę działaczom spółdzielczym, wytwarzali klimat zainteresowania dla osiągnięć RSM i wprowadzanych w życie form pracy.
Proces szybkiego wzrostu organizacyjnego i rozrzucenie osiedli w różnych częściach miasta wydłużyły drogę pomiędzy członkami, a Zarządem Spółdzielni. Drogę tę znakomicie skróciła decentralizacja zarządzania. Podstawowa komórka RSM staje się odtąd spółdzielcze osiedle mieszkaniowe, z wykształconym ośrodkiem administracyjno - gospodarczym (łącznie z zespołami remontowo-budowlanym) i kulturalnym. Równocześnie rozwija się w szybkim tempie działalność organów samorządu mieszkańców. W osiedlach powstają kluby, świetlice, osiedlowe domy kultury, biblioteki i punkty biblioteczne, pracownie zainteresowań.
W 1965 r. wprowadzono również instytucje kandydata na członka Spółdzielni. Liczba kandydatów zarejestrowanych w RSM wyniosła w końcu 1966 r. 2165. W następnym roku rozpoczęto w osiedlu ,,1000-lecia" budowę 7 nowych budynków mieszkalnych o 693 izbach oraz 2 budynków przy ul. Marszałkowskiej. Łącznie inwestycje te przyniosły ponad 1500 izb mieszkalnych. W latach 1966—68 podjęto budowę 4238 nowych izb mieszkalnych, z czego 2002 zlokalizowane zostały w osiedlu "Skarpa", pozostałe w osiedlu "1000-lecio". W 1968 r. RSM zrzeszało 4565 członków i 3265 kandydatów, W 1970 r. rozpoczęto budowę zespołu budynków w rejonie ulic Turkienicza, Pułaskiego oraz wielkiego gmachu przy ul. Dąbrowskiego. W tym samym roku RSM oddała do użytku blok o 66 mieszkaniach przy ul. Marszałkowskiej. Jeszce w tym roku członkowie Spółdzielni zasiedlili budynki przy ul. Konopnickiej 1 i 2, Turkienicza 2, Piotra Skargi 1, 2. 3 oraz 2 segment szafy przy ul. Dąbrowskiego. Wkrótce oddano trzeci segment szafy, budynek przy ul. Puławskiego i Turkienicza 1. W 1973 r. rozpoczęto budowę osiedla ,,XX-Iecia" (Baranówka II i III). Niewielu mieszkańców Rzeszowa wyobrażało sobie, jak ogromna będzie to inwestycja. Przychodzą kolejne sukcesy o charakterze niematerialnym. RSM zdobywa pierwsze miejsce w międzyzakładowym współzawodnictwie spółdzielni mieszkaniowych województwa rzeszowskiego. Osiedle ..1000-lecia" zajmuje pierwsze miejsce we współzawodnictwie spółdzielczych osiedli rzeszowskiego Oddziału CZSBM. W 1974 r. wylano pierwsze „ławy" pod budynki osiedla Staroniwa — Gwardzistów.
Plan 5-letni 1971—1975 przewidywał oddanie 3336 mieszkań, 155045 m - powierzchni użytkowej. W ramach zadań na lata 1975—76 wybudowano zaplecze socjalno - usługowe nowopowstałych osiedli, w tym m. in.: pawilon przy ul. Dąbrowskiego, w którym pomieszczenia znalazły: restauracja i kawiarnia "Hungaria", kolejna filia Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, zakład krawiecko - kuśnierski, Klub RSM i biuro administracji osiedla oraz sklep spożywczy, pawilon przy ul. Pułaskiego obejmujący 23 lokale handlowo - usługowe różnych branż i osiedlowy klub RSM, pawilon przy ul. Gwardzistów, w którym mieści się sklep ogólnospożywczy, pawilon przy ul. P. Skargi, w którym znalazły się sklep ogólnospożywczy, gabinet dentystyczny. Ponadto w 1976 r. oddano do użytku 13 budyniów o 1087 mieszkaniach osiedla „Gwardzistów".
Osiedle Na Skarpie - ulica Piastów
Osiedle Pułaskiego - pawilon handlowo - usługowy
Osiedle Tysiąclecia
Osiedle Tysiąclecia - ul. Sienkiewicza
Osiedle Tysiąclecia - ul. Marszałkowska
Osiedle Tysiąclecia
Osiedle Tysiąclecia
Osiedle Tysiąclecia - ul. Marszałkowska
Osiedle Tysiąclecia - ul. Kochanowskiego
Osiedle Pułaskiego
Osiedle Pułaskiego
Inwestycje Rzeszowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej - część II
Źródło: Projekt, fotografie własne
Ciekawostki: Pierwsze plany urbanistyczne Rzeszowa zostały opracowane w okresie międzywojennym. Miało to miejsce w związku z budową Centralnego Okręgu Przemysłowego, którego zakłady zostały zlokalizowane także w Rzeszowie. Plan zakładał wzrost liczby ludności z 41 tys. w 1938 r. do 100 tys. w 1969 r. oraz zarys zasady kształtowania struktury przestrzennej miasta 150 tysięcznego. Niestety lokalizacja Fabryki Obrabiarek i Sprzętu Artyleryjskiego oraz Wytworni Silników Lotniczych PZL, a także towarzyszącą infrastrukturę wraz z zabudową mieszkaniową podjęte zostało wyprzedzająco, zanim rozpoczęto prace nad planami miasta, co poważnie zaciążyło na jego głównej strukturze. Plan zakładał korektę głównych ciągów komunikacyjnych (N-S, E-W), tranzytową arterię północnym skrajem zabudowy od Wilkowyi do Przybyszówki oraz obwodnicę południową (Witosa - Powstańców Warszawy - Armii Krajowej). Zakładano wybudowanie kilku dzielnic. Dzielnica Centralna dla 80 tys. mieszkańców od Dworca do Zwięczycy, Ruska Wieś - 13 tys. mieszkańców (na północ od dworca), Staromieście - ponad 9 tys., Pobitno - 3 tys., Staroniwa - 5,4 tys., Drabinianka - 30 tys, gdzie miała rozwinąć się także dzielnica handlowa. Przewidziano urządzenie 150 ha parków i terenów sportowych, prawie 200 ha lasów i 60 ha ogródków działkowych.
>> inwestycje planowane >> inwestycje w trakcie realizacji >> inwestycje zakończone >> inwestycje niezrealizowane >> inwestycje XX wieku >> inwestycje 2007 roku >>
Copyright 2003 - 2007 © slavres